Većina Srba danas ne zna da su mošti najmoćnijeg Srbina svih vremena i srpskog cara Stefana Dušana Silnog (1331-1355) sačuvane do današnjih dana i da se nalaze u centru Beograda u jednom od najlepših hramova naše prestonice.

Otkud mošti cara Dušana u Beogradu i kako su tu dospele?

Priču o moštima cara Dušana ne možemo da počnemo bez ključne ličnosti u njihovom pronalaženju, a to je bio profesor Radoslav Grujić srpski pravoslavni teolog, arheolog i istoričar, dopisni član Srpske kraljevske akademije (današnje SANU). Njih je 1927. godine, prilikom istraživanja iskopavanja ruševina manastira Sveti Arhanđeli kod Prizrena, pronašao profesor Grujić koji se čitav život grčevito borio da ih sačuva od ratova i bogoborne Titoističke vlasti.

Kao što znate, car Dušan je iznenada umro u svojoj 43. godini, najverovatnije u selu Devol, koje se nalazi na levoj obali Vardara, severno od današnjeg sela Bogdanca, na putu ka Đevđeliji u Staroj Srbiji. Uzrok smrti nikada nije utvrđen, a u istorijskim izvorima imamo nagađanja koja idu od trovanja, pa do moždanog udara, groznice, pa čak epilepsije.

Car Dušan sahranjen je u svojoj velelepnoj zadužbini i grobnoj crkvi manastira Svetih Arhanđela Mihaila i Gavrila, u Prizrenu. Kažu da je, uz grobnu crkvu kralja Milutina u manatiru Banjska na Kosovu i novobrdske crkve, zadužbina cara Dušana bila najlepša srpska crkva svih vremena. Naročito divljenje izazivao mozaički pod i pripremljen carev grob.

Crkvu su Turci, po osvajanju Prizrena srušili i od njenog materijala podigli džamiju u centru grada. Ispod ostataka ove crkve vekovima su, od njegove smrti 1355. godine pa sve do 1927. godine kada je otkriven opljačkani grob, ležale razbacane kosti srpskog cara Dušana.

Kao što znate, pored kralja Radoslava (1228-1234) i kralja Uroša I (1243-1276), car Dušan nije proglašen za sveca, iako su svi ostali Nemanjići vladari uneseni u diptihe svetih naše Crkve. 4 razloga postoje zašto Dušan nije proglašen za sveca:

(1) boravak carice Jelene na Svetoj Gori,

(2) sumnja na oceubistvo,

(3) spekulacije o Dušanovoj spremnosti da pravoslavne Srbe prevede na rimokatoličanstvo,

(4) nezakonito preuzimanje carigradskih eparhija prilikom njegovih osvajanja i uzdizanje SPC na rang patrijaršije prilikom krunisanja za cara.

Na grobu cara Dušana u manastiru Svetih Arhangela kod Prizrena je i rešen nesporazum između naše SPC i Carigradske patrijaršije kada je 1375. godine, na dvadesetogodišnjicu careve smrti, svečanom ceremonijom, priznat rang srpske Patrijaršije od strane Carigrada. Izaslanici carigradskog patrijarha su ušli u crkvu i pričestili se sa srpskim episkopima i sveštenicima na carevom grobu, čime su konačno uklonjene posledice sukoba. 1927. godine pod rukovodstvom profesora Radoslava Grujića, konačno počinje arheološko istraživanje Svetih Arhangela.

Tom prilikom pronađeni su i ostaci sarkofaga, na kome je u visokom reljefu, na beličastom mramoru, po zapadnom običaju (kakvog u srednjovekovnoj Srbiji nije bilo), bio predstavljen srpski car s mačem na grudima. Pronađeno je i nekoliko prilično očuvanih delova još jedne careve mramorne statue u prirodnoj veličini.

U tom grobu je Grujić pronašao ispreturane kosti, koje su i pored pljčke vrednih predmeta ipak ostale sačuvane.

Tom prilikom prof. Grujić je zabeležio:

„Narod, a naročito potomci stare vlastele u doba teških nevolja otimali su se kao o amajlije o kosti velikog cara. Njegovi uspesi izgledali su nenadmašivi, pa su i moštima njegovim pripisivali magičku moć“.

Profesor Grujić je mošti sakupio, identifikovao, spakovao i poslao u Beograd na dalja istraživanja i rad na njihovom očuvanju. Mošti su se čuvale u Patrijaršiji tj. u patrijaršijskoj kapeli.

Međutim, uskoro po dolasku nemačkog okupatora i za njima Titovih komunista, počinje grčevita borba za očuvanje moštiju srpskog cara Dušana. Prilikom bombardovanja Beograda 1941. godine, prof. Grujić je otrčao do Patrijaršije i čak je svojim telom pokušao da sačuva mošti srpskog cara nagnuvši se nad sandukom u kom su se nalazile.

Kasnije su se mošti čuvale u strogoj tajnosti u patrijaršijskoj kapeli u Beogradu. Komunisti nisu znali da mošti srpskog cara postoje i bili su zapanjeni kada je patrijarh srpski German objavio nameru da se 18. maja 1968. godine mošti prebace u Crkvu Svetog Marka na Tašmajdanu u novoizrađenom sarkofagu.

Komunisti su bili zabezeknuti i uplašili su se da bi prenos moštiju najmoćnijeg Srbina mogao da se prikaže kao demonstracija i poziv na okupljanje Srba protiv bogoborne Titove vlasti.

Hiljade ljudi se odazvalo i sa hrabrim patrijarhom srpskim Germanom, koji je prkosio Titovoj vlasti, preneli su mošti srpskog cara Dušana u hram Svetog Marka gde i danas počivaju.

Srbi, obiđite srpskog cara Dušana, koji počiva u sred Beograda. To bar nije teško!

Izvor: istorija srba/ facebook

POSTAVI ODGOVOR

молимо унесите свој коментар!
овдје унесите своје име